Koka-kola socijalizam: amerikanizacija jugoslovenske popularne kulture šezdesetih godina XX veka
izdavač: Službeni glasnik, Beograd, 2016.
broj strana: 473

Svojevrsni bestseler (sa, za sada, 4 izdanja) doktorska disertacija Radine Vučetić, pretočena u vrlo zanimljivu studiju srpske i jugoslovenske kulture tokom burnih 60-ih god. dvadesetog veka, zasnovana je na iscrpnoj analizi arhivske građe, memoara kulturnih i političkih radnika, tadašnje (partijske i manje partijske, ali i tzv. šarene) štampe i periodike vezane za različite kulturne delatnosti, od pozorišta do filma. Posle kratkog uvoda u relevantne momente jugoslovenske spoljne politike, diplomatije i međunarodnih odnosa posle Drugog svetskog rata, koji čitaoca upoznaje sa političkim, ideološkim i ekonomskim okvirima kulturnog stvaralaštva, svakodnevnog života građana tadašnje Jugoslavije, recepcije inostranih filmskih, muzičkih, književnih i drugih ostvarenja i percepcije značenja i vrednosti pojedinih proizvoda, Radina Vučetić posebno obrađuje fenomene kao što su: američki (tj. holivudski) film, džez, strip, pop-art, američko avangardno pozorište itd., kako sa stanovišta njihovog nekada postepenog, a nekada naglog, silovitog prodora na jugoslovensku scenu i tržište, tako i sa stanovišta njihovog uticaja na domaću produkciju, ali i na svest i stavove različitih interesnih grupa (političara, umetnika, producenata, kritičara) u vezi sa funkcijama kulture u društvu i državi i odnosom između kulture i ideologije. Posebna pažnja posvećena je svakodnevici, te uticaju američkih moda i roba na formiranje domaćih navika, ukusa, želja, očekivanja. Na osnovu ovih analiza, čitalac stiče precizniju sliku o dometima, dubini, vrsti i pravcima tih uticaja, te koliko su oni u različitim segmentima svakodnevice i kulturnih delatnosti doprinosili promenama – koliko su i kada bili deo bunta i umetničkih težnji ka novim poetikama, a koliko sredstva manipulacije javnim mnjenjem i postizanja neumetničkih ciljeva. Doprinos „amerikanizacije“ odnosno „kokakolonizacije“ širim društvenim promenama u bivšoj Jugoslaviji, pa i u Srbiji, pokazuje se kao nesporan ali ne i jednoznačan, te autorka u vezi sa kulturnom politikom tog paradoksalnog, po njoj šizofrenog perioda, govori o politici Janusovog lica.

Odlomak iz dela

Demokratičnost, oličena kroz prisustvo najavangardnijih svetskih trendova u Jugoslaviji, svakako je kod domaćih umetnika stvorila iluziju da i oni mogu da se izražavaju slobodno, a čuvari slobode su slobodu, očigledno, doživljavali drugačije. S pojavom politički spornih dela, nastalih donekle i u pomenutoj iluziji, vlast je sve više primenjivala pristiske, cenzuru i zabrane, što je ideju o umetničkim i drugim slobodama, i o otvorenosti za avangardno, zapravo, učinilo grotesknom.

 

Izradu portala
Šta da čitam podržalo
Ministarstvo kulture
i informisanja
Republike Srbije
Šta da čitam je jedinstveni portal za preporuke za čitanje knjiga koje su objavljene na srpskom jeziku. U radu portala učestvuje preko 30 javnih biblioteka iz Srbije.